Daria Renata Borakowska, Rafał Podgórski, Edyta Łuszczki

The Significance of Clinical Nutrition in Prevention of Osteopenia of Prematurity — A Narrative Review

 

2026-04-09

Znaczenie żywienia klinicznego w zapobieganiu osteopenii wcześniaczej: przegląd narracyjny

Przedmiot badań. Terapia żywieniowa jest istotnym elementem opieki nad pacjentem, zapewniającym leczenie żywieniowe osobom, które nie są w stanie spożywać wystarczającej ilości pokarmu drogą doustną. Istnieją dwa rodzaje leczenia żywieniowego: żywienie dojelitowe – podawanie za pomocą strzykawki do zgłębnika nosowo-żołądkowego (o rozmiarze Ch-5 dla wcześniaków ważących 500–1500 g lub Ch-6 o masie ciała powyżej 1500 g) do żołądka, oraz żywienie pozajelitowe – podawanie do żyły centralnej. Odpowiedni rozmiar sondy do karmienia zapobiega poważnym powikłaniom, które mogłyby uniemożliwić kontynuowanie żywienia dojelitowego. Wcześniaki są bardzo podatne na osteopenię wcześniaczą (OOP) z powodu przerwania procesu gromadzenia minerałów w trzecim trymestrze oraz wczesnych niedoborów po urodzeniu.

Cel badań. Syntetyzowanie najnowszych dowodów na temat znaczenia żywienia klinicznego – w szczególności wprowadzenia żywienia dojelitowego w odpowiednim czasie, w celu zapobiegania OOP, ze szczególnym uwzględnieniem fortyfikowanego mleka matki podawanego przez sondę.

Materiał i metody. Przeprowadzono przegląd narracyjny, korzystając ze strukturalnego i powtarzalnego wyszukiwania w bazach PubMed i Google Scholar dla publikacji z lat 2016–2025. Priorytetowo traktowano dane dotyczące noworodków. Skupiono się na przeglądach, które głównie odnosiły się do interakcji między składnikami odżywczymi we wzmacniaczach mleka ludzkiego a tymi obecnymi w mleku kobiecym. Dodatkowo przejrzano zalecenia dotyczące bezpieczeństwa żywienia dojelitowego opublikowane w języku angielskim, a także podręczniki wydane w języku polskim omawiające wpływ leków na stan odżywienia.

Wyniki. Fortyfikacja mleka kobiecego, charakteryzująca się typowym stosunkiem wapnia do fosforu około 1,6–1,8, odpowiednią podażą białka i witaminy D, koreluje z poprawą markerów biochemicznych i niższym odsetkiem osteopenii wcześniaczej w porównaniu z karmieniem bez fortyfikacji. Długotrwałe żywienie pozajelitowe i opóźnione wprowadzanie żywienia dojelitowego są związane z wyższym ryzykiem osteopenii. Protokoły na poziomie jednostki, które optymalizują dostarczanie wapnia, fosforu od pierwszego dnia, wraz z rutynowym stosowaniem wzmacniaczy mleka matki, zmniejszają częstość występowania osteopenii. Składniki odżywcze w mleku matki (np. fosfolipidy) zwiększają biodostępność witamin (A, D, K) i minerałów (np. fosforu) ze wzmacniacza mleka ludzkiego, które są niezbędne dla rozwoju kości.

Wnioski. Rozpoczęcie żywienia dojelitowego we właściwym czasie, z odpowiednią suplementacją minerałów (szczególnie wapnia i fosforu), witaminy D oraz białka, pozytywny wpływ makroskładników (białek serwatkowych i kazeinowych) oraz oligosacharydów obecnych w mleku ludzkim na wchłanianie minerałów ze wzmacniaczy mleka kobiecego są kluczowe w zapobieganiu osteopenii wcześniaczej. Konieczne są dalsze badania wieloośrodkowe i protokoły w celu wyjaśnienia długoterminowych korzyści zdrowotnych wynikających z żywienia klinicznego dla układu kostnego.

Słowa kluczowe: fosfor, wcześniaki, żywienie pozajelitowe, żywienie dojelitowe, biodostępność, mleko kobiece, żywienie kliniczne, stosunek wapnia do fosforu, wzmacniacz mleka kobiecego, osteopenia wcześniaków.

© Farm Pol, 2025, 81(8): 509–520

The Significance of Clinical Nutrition in Prevention of Osteopenia of Prematurity — A Narrative Review

Background. Nutritional therapy is an essential aspect of patient care that provides nutritional treatment for those who are unable to consume sufficient food by the oral route. There are two types of nutritional treatment: enteral nutrition, which is administered through a syringe into a nasogastric tube (with a size of Ch-5 for neonates 500–1500 g or Ch–6 for preterms above 1500 g) into the stomach, and parenteral nutrition, which is given via a central vein. The correct size of the feeding tube prevents serious complications that could preclude the continuation of enteral feeding. Preterm infants are highly susceptible to osteopenia of prematurity (OOP) due to interrupted mineral accrual during the third trimester and early postnatal deficiencies.

Aim. To synthesize recent evidence on the significance of clinical nutrition—especially the timely introduction of enteral feeding—to prevent OOP. To synthesize recent evidence on nutritional strategies—especially the timely introduction of enteral feeding—to prevent OOP, with emphasis on fortified breast milk given via feeding tube.

Material and methods. We conducted a narrative review using a structured and reproducible search on PubMed and Google Scholar for publications from 2016 to 2025. Priority was given to human neonatal data. The authors focused on reviews that mainly addressed the interactions between nutrients in human milk fortifiers and those found in breast milk. Additionally, we reviewed recommendations regarding the safety of enteral nutrition in English, as well as textbooks discussing the effects of medications on nutritional status in Polish.

Findings. Human milk fortification, characterized by a typical calcium-to-phosphorus ratio of approximately 1.6 to 1.8, along with adequate protein and vitamin D, correlates with improved biochemical markers and a lower incidence of osteopenia of prematurity compared to unfortified feeds. Prolonged parenteral nutrition (PN) and delays in advancing to enteral feeding are associated with an increased risk of OOP. Unit-level protocols that optimize calcium and phosphorus delivery from the first day, along with the routine use of human milk fortifier, reduce the incidence of metabolic bone disease. The nutrients in breast milk (e.g., phospholipids) enhance the bioavailability of vitamins (i.e., A, D, K) and minerals (e.g., phosphorus) from human milk fortifier, components essential for bone development.

Conclusions. Timely initiation of enteral feeding with adequate mineral supplementation (especially calcium and phosphorus)/vitamin D and protein supplementation and the positive effect of macronutrients (whey and casein proteins) and oligosaccharides present in human milk on mineral absorption from breast milk fortifiers are central to OOP prevention. Further multicenter studies and protocols are needed to clarify the long-term health benefits of clinical nutrition on the skeletal system.

Keywords: phosphorus, bioavailability, parenteral nutrition, enteral nutrition, preterm infants, clinical nutrition, human milk, calcium-to-phosphorus ratio, human milk fortifier, osteopenia of prematurity.

© Farm Pol, 2025, 81(8): 509–520