Maria Lesik, Katarzyna Weronika Kucińska, Natalia Kurowska, Barbara Strzałka-Mrozik

Wybrane związki pochodzenia naturalnego w prewencji i wspomaganiu leczenia raka jelita grubego – mechanizmy molekularne i implikacje farmakoterapeutyczne

 

2026-08-13

Przedmiot badań. Praca dotyczy analizy wpływu wybranych związków pochodzenia naturalnego: galusanu epigallokatechiny (EGCG), antocyjanów, resweratrolu oraz diosgeniny na procesy nowotworzenia w obrębie jelita grubego, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmów molekularnych istotnych dla prewencji i wspomagania leczenia raka jelita grubego.

Cel pracy. Syntetyczne przedstawienie właściwości biologicznych wymienionych związków, ich molekularnych mechanizmów działania, wpływu na komórki raka jelita grubego oraz możliwych implikacji farmakoterapeutycznych, ze szczególnym uwzględnieniem terapii skojarzonej.

Metodyka wyszukiwania i doboru literatury. Została przeprowadzona na podstawie publikacji naukowych dostępnych w bazach PubMed, Scopus oraz Google Scholar. Informacje dotyczące badań klinicznych pozyskano z bazy ClinicalTrials.gov. Wyszukiwanie obejmowało publikacje dotyczące raka jelita grubego oraz galusanu epigallokatechiny (EGCG), antocyjanów, resweratrolu i diosgeniny. Wyszukiwanie literatury zakończono 10 maja 2026 r. Zastosowano słowa kluczowe oraz ich kombinacje w języku polskim i angielskim, takie jak: „colorectal cancer”, „epigallocatechin gallate”, „EGCG”, „anthocyanins”, „resveratrol” oraz „diosgenin”. Do analizy włączono badania eksperymentalne in vitro, badania in vivo na modelach zwierzęcych oraz dostępne badania kliniczne. Wykluczono prace przeglądowe oraz publikacje niezwiązane bezpośrednio z rakiem jelita grubego. Łącznie zidentyfikowano 624 publikacje, z których po usunięciu duplikatów i analizie zgodności z kryteriami włączenia do końcowej analizy zakwalifikowano 56 publikacji.

Wyniki. Analiza piśmiennictwa wykazała, że omawiane związki oddziałują na kluczowe procesy komórkowe i molekularne, takie jak regulacja cyklu komórkowego, indukcja apoptozy, stres oksydacyjny oraz ekspresja genów zaangażowanych w kancerogenezę. W badaniach przedklinicznych wykazano synergistyczne interakcje niektórych z tych substancji z konwencjonalnymi lekami przeciwnowotworowymi, w tym irynotekanem i oksaliplatyną. Najlepiej udokumentowane dane dotyczą EGCG, który wykazywał zdolność do selektywnej indukcji apoptozy komórek nowotworowych. Antocyjany modulowały szlaki związane z apoptozą i stanem zapalnym, resweratrol oddziaływał na różne etapy kancerogenezy mimo ograniczonej biodostępności, natomiast diosgenina hamowała proliferację komórek nowotworowych poprzez wpływ na cykl komórkowy i szlaki sygnałowe.

Wnioski. Związki pochodzenia naturalnego mogą potencjalnie wspierać strategie prewencyjne i terapię wspomagającą raka jelita grubego, szczególnie jako adiuwanty terapii konwencjonalnej. Ich potencjalne zastosowanie kliniczne ogranicza jednak niewielka liczba badań z udziałem ludzi oraz problemy związane z biodostępnością i standaryzacją. Konieczne są dalsze badania kliniczne w celu oceny skuteczności i bezpieczeństwa długoterminowego stosowania tych związków w farmakoterapii raka jelita grubego.

Słowa kluczowe: nowotwory jelita grubego, galusan epigallokatechiny, antocyjany, resweratrol, diosgenina.

© Farm Pol, 2026, 82(2): 53–72

Selected natural compounds in the prevention and supportive treatment of colorectal cancer – molecular mechanisms and pharmacotherapeutic implications

Subject of the study. This paper analyzes the effects of selected natural compounds: epigallocatechin gallate (EGCG), anthocyanins, resveratrol, and diosgenin on colorectal carcinogenesis, with particular emphasis on molecular mechanisms relevant to the prevention and supportive treatment of colorectal cancer.

Research objective. The aim of this study was to provide a concise overview of the biological properties of the selected natural compounds, their molecular mechanisms of action, effects on colorectal cancer cells, and potential pharmacotherapeutic implications, especially in the context of combination therapy.

Literature search and selection methodology. The literature review was based on scientific publications retrieved from databases such as PubMed, Scopus, and Google Scholar. Information on clinical studies was obtained from the ClinicalTrials.gov database. The search focused on publications related to colorectal cancer and epigallocatechin gallate, anthocyanins, resveratrol, and diosgenin. The literature search was completed on May 10, 2026. Keywords and their combinations in both Polish and English were used, including: “colorectal cancer”, “epigallocatechin gallate”, “EGCG”, “anthocyanins”, “resveratrol”, and “diosgenin”. Experimental in vitro studies, in vivo animal studies, and available clinical studies were included in the analysis. Review articles and publications not directly related to colorectal cancer were excluded. A total of 624 publications were identified, of which 56 publications met the inclusion criteria and, after duplicate removal and eligibility assessment, were ultimately included in the final analysis.

Results. Literature analysis indicates that the discussed compounds affect key cellular and molecular processes involved in colorectal carcinogenesis, including regulation of the cell cycle, induction of apoptosis, oxidative stress modulation, and gene expression. Preclinical studies have demonstrated synergistic interactions between some of these compounds and conventional anticancer drugs, such as irinotecan and oxaliplatin. The most extensively documented data concerns EGCG, which showed selective induction of apoptosis in cancer cells. Anthocyanins modulated pathways associated with apoptosis and inflammation, resveratrol influenced multiple stages of carcinogenesis despite limited bioavailability, and diosgenin inhibited cancer cell proliferation through modulation of the cell cycle and signaling pathways.

Conclusions. Natural compounds may represent an element of preventive strategies and supportive treatment of colorectal cancer, particularly as adjuvants to conventional therapy. However, their potential clinical application is limited by the small number of studies involving humans, as well as issues related to bioavailability and standardization. Further clinical research is required to assess the efficacy and long-term safety of these compounds in colorectal cancer pharmacotherapy.

Keywords: colorectal neoplasms, epigallocatechin gallate (EGCG), anthocyanins, resveratrol, diosgenin.

© Farm Pol, 2026, 82(2): 53–72